پژوهش حاضر درصدد بررسى این پرسش مهم است که آیا در ماجراى سقیفه که دوباره یا کمى بیشتر پس از واقعه غدیر رخ داد و گروه هاى رقیب درباره جانشینى رسول خدا(صلى الله علیه وآله) گفت و گو کردند، به حدیث غدیر استناد شد یا خیر؟ پس از تبیین اجمالى این دو حادثه تأثیرگذار در تاریخ اسلام و بیان مشابهت ها و تفاوت هاى آن دو، به منظور نزدیک شدن به هدف پژوهش، گزینه هاى متصوّر درباره رخداد یا عدم رخداد واقعه غدیر و نیز فرض هاى عدم استناد به غدیر در سقیفه، مطرح و تجزیه و تحلیل خواهد شد. هم چنین در این مقاله، در مورد استنادات شیعه مبنى بر رخداد واقعه غدیر و نیز تبیین شیعى جانشینى پیامبر(صلى الله علیه وآله) بحث شده است.
غدیر خم و سقیفه بنى ساعده
در تاریخ صدر اسلام دو حادثه مهم رخ داده است که در وقایع پس از خود، بهویژه دسته بندى درونى نظام اسلامى تأثیر به سزایى داشته و هر دو مورد در ماه هاى پایانى عمر پیامبر اسلام(صلى الله علیه وآله) واقع شده است. این دو حادثه عبارت اند از: ۱ واقعه غدیرخم در هیجدهم ذیحجه سال دهم هجرت، ۲ ماجراى سقیفه بنى ساعده در اوایل سال یازدهم هجرت. این دو حادثه، شباهت ها و تفاوت هایى دارند که به آن ها اشاره مى کنیم:
الف) مشابهت ها
۱ هر دو حادثه در اواخر حیات پیامبر(صلى الله علیه وآله) رخ داده است;
۲ هر دو واقعه درباره مسئله جانشینى و زعامت و پیشوایى امت اسلامى پس از پیامبر(صلى الله علیه وآله) است;
۳ هر دو واقعه با مردم ارتباط پیدا کرده و آنان از طریق تأیید و بیعت، حضور خود را اعلام نموده اند;
۴ در هر دو حادثه، اصحاب پیامبر(صلى الله علیه وآله) حضور داشته اند;
۵ در هر دو حادثه، محور موضوع به یکى از اصحاب پیامبر(صلى الله علیه وآله) براى تصدى جانشینى برمى گردد و هر دو (على و ابوبکر) از قبیله قریش (قبیله پیامبر(صلى الله علیه وآله)) بوده اند;

فهرست مقاله
روایت های شنیدنی عید غدیرخم حجت الاسلام انصاریان
١١ تا ٢٠
٢١ تا ٣٠
٣١ تا ٤٠
٤١ تا ٥٠
٥١ تا ٦٠
٦١ تا ٧٠
٧١ تا ٨٠
٨١ تا ٩٠
٩١ تا ١٠٠
١٠١ تا ١١٦

		روایت های شنیدنی عید غدیرخم حجت الاسلام انصاریان
ترتیب	زمان	حجم	دانلود	پخش
۱	۰۰:۱۱:۱۷	۳.۸۹ MB
۲	۰۰:۰۴:۰۹	۱.۴۴ MB
۳	۰۰:۰۳:۳۲	۱.۲۳ MB
۴	۰۰:۰۱:۰۱	۳۸۳ KB
۵	۰۰:۰۲:۳۸	۹۴۸ KB
۶	۰۰:۰۵:۵۳	۲.۰۴ MB
۷	۰۰:۰۱:۵۴	۶۹۳ KB
۸	۰۰:۰۸:۰۱	۲.۷۷ MB
۹	۰۰:۰۳:۵۳	۱.۳۵ MB
۱۰	۰۰:۰۹:۳۵	۳.۳۱ MB

واقعه مهم غدیرخم، از طریق روایات شیعه و سنى، به طور متواتر نقل شده است و در اصل وقوع آن هیچ تردیدى نیست . پس باید به این پرسش پاسخ داد که چه عواملى سبب شد تا پس از رحلت پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله، مردم، بخصوص انصار، بدون توجه به واقعه غدیر خم، در سقیفه اجتماع کردند و اقدام به تعیین جانشین براى پیامبر صلى الله علیه و آله نمودند؟
این مقاله، با استناد به متون معتبرتاریخى و با ریشه‏یابى وقایع، از هنگام بعثت پیامبر صلى الله علیه و آله تا واقعه غدیرخم، و پس از غدیرخم تا رحلت پیامبر صلى الله علیه و آله و تشکیل‏سقیفه، سعى نموده است تا تصویر روشنى از علل نادیده‏گرفتن واقعه غدیرخم و تجمع انصار در سقیفه ارائه نماید
حدیث غدیر، از جمله روایات متواتر است (۲) که شیعه و سنى در اصل آن اتفاق‏نظر دارند . بر وفق این حدیث، پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله در سال دهم هجرى، پس از انجام مراسم حجه‏الوداع، در روز هجدهم ذى‏حجه، در مکانى به نام غدیرخم، دستور توقف دادند و پس از قرائت‏خطبه‏اى طولانى، فرمودند: «من کنت مولاه فعلى مولاه‏» ; هر کس من مولاى او هستم، پس على نیز مولاى اوست .
در تحقق این واقعه مهم هیچ تردیدى وجود ندارد و با توجه به صراحت‏سخنان رسول گرامى اسلام و قراین بى‏شمار حالیه و مقالیه، بسیار واضح است که مراد از مولا، همان ولى و جانشین است و گمان نمى‏رود که با وجود آن همه ادله و شواهد روشن، هیچ محقق بى غرض و منصفى، کم‏ترین تشکیکى در این‏باره بنماید .

اشارات :: بهمن ۱۳۸۲، شماره ۵۷
اکرم کامرانی اقدام
این بار هم، سفری دیگر، چونان گذشته، و بازگشتی دوباره از آخرین سفر، بی‏شباهت به گذشته؛ حجه الوداع، برکه نزدیک است و حقیقت نزدیک‏تر، در چند قدمی.
سیل کاروانیان، خاک سوزانِ حجاز را در می‏نوردند.
تاریخ سالخورده حجاز، گرد زمان بر پلک‏هایش، با چشم‏های نیمه باز انتظار حماسه‏ای دیگر را می‏کشد و باز هم...
امین وحی از پس پرده‏های غیب، از ورای ابرهای کبودِ آسمان حجاز، از جانب او...
امّا این بار با سبزترین پیام، با زلال‏ترین نزول می‏آید «یا ایها الرّسول بلِّغ ما اُنزل إِلَیْکَ من ربک»
زبان بلیغ رسول در آشوب می‏افتد و باز هم پیامی سبز، حجم وجودش را پر می‏کند؛ یا ایها الرّسول بلِّغ ما انزل إِلَیْکَ من ربک» سخت در اندیشه است که چگونه و این بار... پیام دوباره، کاخ اندیشه‏اش را فرو می‏ریزد.
«فَاِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رسالتَه»، دل آشوبه‏اش، زدوده می‏شود و... به خواست رسول، قافله می‏ایستد، درست کنار غدیر، دریاترین برکه، حماسی‏ترین جایگاه تاریخ.

اسماعیل نورى علاء
آرى...خم!
شربدار ولایت‏
غدیر حادثات‏
و میان منزل افشاى رازهاست.
بنگریدش‏
که بر اوج دست و بازو
در چنگ چنگالى از نور
ایستاده است‏
به ابرها نزدیکتر تا به ما
و نگاه نمى‏کند
نه در چشمان مشتاق‏

باده بده ساقیا، ولى ز خُم غدیر
چنگ بزن مطربا، ولى به یاد امیر
تو نیز اى چرخ پیر، بیا ز بالا به زیر
داد مسرت ستان، ساغر عشرت بگیر
بلبل نطقم چنان، قافیه پرداز شد
که زهره در آسمان، به نغمه دمساز شد
محیط کون و مکان، دایره ساز شد
سرور روحانیون هو العلى الکبیر
نسیم رحمت وزید، دهر کهن شد جوان

دشت غوغا بود، غوغا بود، غوغا در غدیر
موج مى‏زد سیل مردم، مثل دریا در غدیر
تشنگی‌ها بود و توفان بود و شن بود و غبار
محشرى از هر چه با خود داشت صحرا، در غدیر
کاروان آرام و بى تشویش لنگر مى‏گرفت
تا بگیرد کاروان سالارشان جا در غدیر
گردها خوابید کم کم، کاروان خاموش شد
تا پیمبر خود چه خواهد گفت آیا در غدیر!

کاروان بود و بیابان عطشناک غدیر
و نبى ملتهب از باده ادراک غدیر
کاروان بود و بیابان که سراپا مى‏سوخت‏
و محمد، که افق را به نگاهش مى‏دوخت‏
آنچه ما نیز شنیدیم که شد، مى‏دانست
تشنه حادثه‏اى بود، و خود مى‏دانست!
وحى آمیخته با جام افق خواهد شد
وحى روشنگر ابهام افق خواهد شد

مهر تابان ولایت شد نمایان در غدیر
باز بخشید این بشارت، خلق را جان در غدیر
خوان و احسان و کرم گسترد یزدان تا کند
عالمى را بر سر این سفره مهمان در غدیر
از طواف کعبه امروز آن که بر گردد، یقین‏
حج او مقرون بود با عهد و پیمان در غدیر
وه! چه غوغایى است در آن سرزمین از جوش خلق!
موج انسان بین، بیابان در بیابان در غدیر !

شکست خواب زمین، پلک آسمان وا شد
سوار هودج رنگینِ باد، پیدا شد
غبار همهمه پیچید و ناگهان در خاک
غدیر، برق زد و برق، آب، معنا شد

فوق العاده عجیب
استاد و عالم عمر ابو نصر در ستایش علی (علیه‌السلام) می‌گوید:
اکنون در برابر ما شخصیت فوق العاده عجیبی جلوه‌ گر است که در هیچ مورد شبیه و نظیری ندارد، یعنی شخصیت بی مانند علی (علیه‌السلام) که در عالم و اخلاق و پرهیزگاری یکتا و در شجاعت و مروت و دینداری فرد و در مدافعه از حق و حقیقت بی اندازه غیور و در جانبداری از بیچارگان و درماندگان یگانه روزگار است.

پناه بی کسان بود در دو جهان پناه تو
رهبر و راه حق رسد به قرب حق ز راه تو
گرفته رونقی دگر چو گشته زادگاه تو

  
 عفو کند گناه ما خدا بیک نگاه تو
منور است بیت حق زنور روی ماه تو
خرمن خصم شد فنا ز یک شرار آه تو

سپیده صبح

ستاره‌ای بدرخشید و ماه مجلس شد
 
 دل رمیده ما را انیس و مونس شد

 آسمان تبریز سرشار از ستاره‌های درخشان بود واز زمین و زمان، نور می‌بارید؛ گویا همه می‌دانستند شیخ احمد در انتظار فرزندی است که با الغدیر خود، جهانی را نورانی خواهد کرد. سرانجام انتظار به سر رسید[۱] و خانه شیخ احمد لبریز شادی شد.

فرزند را عبدالحسین نامیدند تا همواره عشق اهل بیت (علیهم السلام) در سینه‌اش مانا باشد؛ پیوسته در مسیر ایشان گام بردارد و هم چون مولایش حسین (علیه‌السلام)، شمیم روح افزای ولایت را پراکنده سازد. آری، عبدالحسین به دنیا آمد و الغدیر با او جان گرفت.

خاندان پاک

شیخ (میرزا) احمد امینی تبریزی،[۲] پدر بزرگوار علامه امینی از عالمان با تقوا بود و مردم به ایشان همواره به دیده احترام می‌نگریستند. ایشان در سال ۱۲۸۷ هـ. ق در روستای سُردها ـ از توابع تبریز ـ به دنیا آمد و در سال  ۱۳۰۴ هـ. ق برای یادگیری دانش به تبریز رفت. میرزا احمد پس از تکمیل مقدمات، از استادان بسیاری کسب فیض کرد و در رشته‌های گوناگون دینی، از خرمن دانش بزرگان، خوشه‌ها چید. به گونه‌ای که حضرت آیت الله میرزا علی شیرازی[۳] و استاد میرزا علی ایروانی[۴]، دانش و پارسایی ایشان را تأیید کردند. برخی آثار به یادگار مانده از ایشان عبارتند از: شرحی بر قصیده المفجع و تعلیقاتی بر مکاسب شیخ انصاری. این مرد بزرگ درسال ۱۳۷۰ هـ. ق، دیده از جهان فرو بست.

در این نوشته در پى آنیم که تمامى توجیهات و عذرهاى اهل سنت در نپذیرفتن حدیث غدیر به عنوان یکى از نصوص امامت و خلافت بلافصل على(ع) را بررسى کنیم و منصفانه به قضاوت بنشینیم که آیا این حدیث چنانکه شیعه مدعى است دلیل خلافت على(ع) است یا نه؟
در ابتداى بحث شایسته است این نکته را یادآور شویم که اگر دانشمندان همه فِرق با پذیرفتن اصل اساسى وحدت، درباره مسائل اصلى یا فرعى، اعتقادى یا فقهى به بحث علمى بپردازند، نه تنها دلها از یکدیگر گریزان نمى شود، بلکه به همدیگر نزدیک خواهد شد و این یکى از راههاى صحیح تقریب بین مذاهب اسلامى است.
اینک گزارش کوتاهى از چند کتاب روایى درباره حدیث غدیر بیان مى کنیم و سپس به بحث درباره حدیث و بیان نظریات و نقد آنها مى پردازیم. امام احمد حنبل در «مسند»ش آورده است:
حدثنا عبداللّه، حدثنى ابى، ثنا عفان، ثنا حماد بن سلمه، أنا على بن زید، عن عدى بن ثابت، عن البراء بن عازب، قال: کنّا مع رسول اللّه ـ صلى اللّه علیه وآله ـ فى سفر فنزلنا بغدیر خم فنودى فینا: الصلاه جامعه، وکسح لرسول اللّه ـ صلى اللّه علیه وآله ـ تحت شجرتین فصلى الظهر واخذ بید علىٍ ـ رضى اللّه عنه ـ فقال: ألستم تعلمون انى اولى بکل مؤمن من نفسه؟ قالوا: بلى، قال فأخذ بید علی فقال: من کنت مولاه فعلىّ مولاه اللّهم وال من والاه وعاد من عاداه. قال فلقیه عمر بعد ذلک فقال له: هنیئاً یا ابن ابى طالب اصبحت وأمسیت مولى کل مؤمن و مؤمنه؛۱
 

مقدمه:
سال دهم هجرت که مسلمانان همراه پیامبر اکرم(ص) مراسم حج را به پایان رساندند و آن سال، بعدا «حجه الوداع‏» نام گرفت، پیامبر اکرم(ص) عازم مدینه گردید.
فرمان حرکت صادر شد. هنگامى که کاروان به سرزمین «رابغ‏» در سه میلى جحفه که میقات حجاج است، رسید امین وحى در مکانى به نام «غدیرخم‏» فرود آمد. آیه:«یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیک من ربک و ان لم تفعل فما بلغت رسالته والله یعصمک من الناس‏».نازل شد که اى پیامبر، آنچه از طرف خدا فرستاده شده، به مردم ابلاغ کن. اگر این کار را نکنى، رسالت‏خود را تکمیل نکرده‏اى و خداوند تو را از گزند مردم حفظ خواهد کرد. سوره مائده، آیه دستور توقف در آن مکان صادر شد. همه مردم ایستادند. وقت ظهر هوا، بشدت گرم بود. پیامبر اکرم(ص) نماز ظهر را با جماعت‏خواند سپس در حالى که مردم دور او را گرفته بودند، بر روى نقطه بلندى که از جهاز شتران برپا شد، قرار گرفت و با صداى رسا خطبه خواند و سپس فرمود:
«مردم نزدیک است من دعوت حق را لبیک گویم و از میان شما بروم من مسؤولم و شما هم مسؤولید».
سپس مطالبى گرانبها بیان کرد و فرمود:
«من دو چیز نفیس در میان شما به امانت گذاردم، یکى کتاب خدا و دیگرى عترت و اهل بیت من، این دو هرگز از هم جدا نشوند. مردم بر قرآن و عترت من پیشى نگیرید و در عمل به آنها کوتاهى نورزید که هلاک مى‏شوید».
در این هنگام دست على(ع) را گرفت و او را بلند کرد و به همه مردم معرفى نمود، سپس فرمود:
«سزاوارتر بر مؤمنان از خود آنان کیست؟ همگى گفتند: خدا و پیامبر او داناترند».
پیامبر اکرم(ص) فرمود:
«خدا، مولاى من و من، مولاى مؤمنانم و من بر آنها از خودشان اولى و سزاوارترم‏».
بعد فرمود:
« من کنت مولاه فهذا على مولاه‏اللهم وال من والاه و عاد من عاداه و... »
«اى مردم هرکس من مولاى اویم، على مولاى اوست، خداوندا کسانى را که على را دوست دارند، دوست بدار و کسانى که او را دشمن دارند، دشمن دار و...»
سپس فرشته وحى نازل شد و آیه «الیوم اکملت لکم دینکم...» را نازل فرمود و آن روز در تاریخ اسلام جاودانه و حماسه‏ساز شد.
آرى غدیر، روز حماسه جاوید، روز ولایت، روز امامت، روز وصایت، روز اخوت، روز رشادت و شجاعت و شهامت و حفاظت و رضایت و صراحت‏شناخته شد. روز نعمت، روز شکرگزارى، روز پیام رسانى، روز تبریک و تهنیت، روز سرور و شادى و هدیه فرستادن، روز عهد و پیمان و تجدید میثاق، روز تکمیل دین و بیان حق، روز راندن شیطان، روز معرفى راه و رهبر، روز آزمون، روز یاس دشمن و امیدوارى دوست و خلاصه روز اسلام و قرآن و عترت، روزى که پیروان واقعى مکتب حیات‏بخش اسلام آن را گرامى مى‏دارند و به همدیگر تبریک مى‏گویند.
از احادیث بر مى‏آید که ائمه: آن روز را جشن مى‏گرفتند و در آن روز مراسم ویژه‏اى داشتند، شبیه مراسمى که ما ایرانیان امروز در عید نوروز داریم.

منابع و اسناد واقعه غدیر یا بخش هایی از آن در کتب اهل سنت

• با توجه به اینکه در تمامی منابع معتبر شیعه واقعه غدیر به طور کامل همراه با وقایع قبل و اتفاقات بعد از آن ذکر شده است از ذکر منابع شیعه در زمینه سند واقعه غدیر خودداری کرده و صرفا منابع اهل سنت را ذکر کردیم.
• برای جستجوی بیشتر می توانید به کتاب" الغدیر" علامه امینی مراجعه کنید.
۱. اخبار اصفهان: ج۱ص۱۰۷و۲۳۵.ج۲ص۲۲۷.
۲. اخبارالدول وآثارالاول:ص۱۰۲.
۳. أربعین الهروی:ص۱۲.
۴. أرجح المطالب:ص۳۶و۵۶ و۵۸ و۶۷ و۲۰۳ و۳۳۸ و۳۳۹ و۳۸۹ و۵۸۱-۵۴۵ و۶۸۱ .
۵. الارشاد: ص۴۲۰.
۶. أسباب النزول:ص۱۳۵.
۷. أسد الغابه:ج۱ص۳۰۸و۳۶۷.ج۲ص۲۳۳.ج۳ص۹۲و۹۳و۲۷۴و۳۰۷و۳۲۱.ج۴ص۲۸.ج۵ص۶و۲۰۵و۲۰۸.
۸. الامامه و السیاسه:ج۱ ص۱۰۹.

بررسی سندی روایت «علیٌ ولی کل مؤمن بعدی» از منظر اهل سنت

طرح شبهه :روایت «هو ولی کل مؤمن بعدی» یکی از روایاتی است که امامت امیر مؤمنان علیه السلام را ثابت می‌کند و با سند های صحیح در کتاب‌های اهل سنت نقل شده است ، اما از آنجایی که توسط عده ای انتقاداتی به آن وارد شده  ما در این مقاله درصدد پاسخگویی به این شبهات و انتقادات برآمدیم از جمله : ابن تیمیه در باره این روایت می‌گوید : قوله « هو ولی کل مؤمن بعدی » کذب على رسول الله صلى الله علیه و سلم

این حدیث از پیامبر خدا (ص) که فرمود : « علی ولی هر مؤمنی بعد از من است » دروغی است که به رسول خدا (ص) نست داده شده است .
ابن تیمیه ، أحمد بن عبد الحلیم الحرانی ، ، متوفای ۷۲۸،  منهاج السنه النبویه ، ج ۷ ص ۳۹۱، دار النشر : مؤسسه قرطبه - ۱۴۰۶ ، الطبعه : الأولى ،
مبارکفوری (متوفای۱۳۵۳هـ) نیز می‌ نویسد: